Türkiye’de tartı aletlerine ilişkin mevcut mevzuatı ana hatlarıyla nasıl özetlersiniz?
 
Türkiye’de tartı aletlerine ilişkin mevzuat merkezi Avrupa’da olan ve dünyada birçok ülkede geçerli Uluslararası Yasal Metroloji Organizasyonu (OIML) kuralları çerçevesinde şekillenmiştir. Elektronik bileşenler içeren bu aygıtlar, CE ve TSE gibi temel gerekliliklere tabi olup ayrıca “ölçme” fonksiyonlarının doğruluğu açısından da test edilir ve sınıflandırılır. Tartı aletleri, tartım işleminin manuel veya otomatik olmasına göre iki ayrı mevzuat kapsamında değerlendirilir;

1.1. Baskül- kantar gibi tartı işleminin otomatik yapılmadığı; bir operatör tarafından yönetilen sistemler 2014-31-AB NAWI mevzuatına göre denetlenir ve yasal damgalama işlemleri bu kurallar çerçevesinde yapılır.

1.2. Torbalama kantarı, Bantlı Kontrol Kantarı (Checkweigher), Bant Kantarı gibi tartı işlemini otomatik yapan ve tekrarlanabilirlik performansı gerektiren modellerde ise 2014-32-AB Otomatik Tartı Aletleri mevzuatı geçerlidir. Tüm bu prosedürler üretimin ve ticaretin temelini oluşturan ölçme ve değer belirleme süreçlerinin net ve hassas yapılabilmesi, dünya genelinde bir standart oluşturulabilmesi için çok önemlidir.
 
Sektörde sıkça referans verilen Ambalajlı Mamullere ilişkin düzenleme hangi değişiklikleri getirmişti? Bugün hala geçerliliğini koruyor mu?
 
HAZIR AMBALAJLI MAMULLERİN AĞIRLIK VE HACİM ESASINA GÖRE NET MİKTAR TESPİTİNE DAİR YÖNETMELİK 2002 Yılına kadar geriye giden bir tarihçeye sahip ve en son 2015 yılında AB Direktifleri paralelinde güncellenerek yürürlüğe girmiş durumdadır ve halen geçerlidir. Bu yönetmelikte mamul ambalajlanırken ölçümün/tartımın nasıl yapılması gerektiğine ve paketleme makinelerinin tekrarlanabilirlik performansının nasıl test edileceğine dair maddeler yer almaktadır. Elbette ki bu makinelerin Avrupa Tip Onay Sertifikalarının olması gerekliliği de yine bu yönetmelikle belirlenmiştir. Ayrıca paketlemenin veya paketleme sonrası ağırlık kontrolünün ticari damgalı bir cihazla yapılması gerekliliği de yine bu yönetmelikle zorunlu kılınmıştır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta; damgalı olmasa dahi paketleme/dolum yapan cihazların Tip Onay Sertifikası olması zorunluluğudur. Bu hususun gözden kaçması ülkemizde birçok imalat tesisini risk altına sokabilmektedir. Tüm bu önlemler elbette tüketiciyi korumak ve üretimde standartlaşmayı sağlamak için yürürlüğe konmuştur.
 
Mevzuat, yük hücreleri, indikatörler ve endüstriyel kantar üreticilerini pratikte nasıl etkiliyor?
 
Mevzuatın varlığı elbette kaliteli ürün politikası yürüten ve ürünlerini saygın kuruluşlarda sertifikalandıran tartı firmaları açısından olumludur. Üretimine %100 hakim olmak isteyen ve kaliteye önem veren şirketler işletmelerinde kaliteli tartı aletlerini tercih etmektedirler ve mevzuat da bunu desteklemektedir.
 
Bununla beraber mevzuat, ilgili kurumların saha denetimleri yapması ve olumsuz durumlara yaptırım uygulanmasıyla kuvvet kazanır. Son yıllarda denetim işlemlerinin TSE Kurumuna verilmesi olumlu bir gelişmedir. Ancak mevzuata uygunluk denetimlerinin daha geniş çerçevede yapılması tüketici menfaatleri açısından daha etkin bir koruma sağlayacaktır.
 
Plastik ambalaj üreticileri tartı sistemleri konusunda hangi özelliklere ve yasal yükümlülüklere özellikle dikkat etmeli?
 
Sadece ambalaj üreticileriyle sınırlı olmamak üzere üretim yapan tüm firmalarda ürünlerin standartlaşması ve her seferinde doğru üretilmesi en temel hedeftir. Mevzuat da zaten bu standartlaşmayı hedeflemektedir. Bu nedenle üretimde kullanılacak cihazların sektör ihtiyaçlarına uygun şekilde tasarlanmış olması ve mevzuata uygun sertifikalara sahip olması gerekir.

Paketleme sürecinde ise mamulün ağırlığını/miktarını belirleyen paketleme cihazının mutlaka Avrupa Tip Onay Sertifikası olması gereklidir. Tip Onay Sertifikası ticari damga ile karıştırılmaktadır. Sadece Tip Onay Sertifikası o cihazın ticari olarak kullanılabilmesi için yeterli değildir. Ayrıca yerinde test edilip Otomatik Tartı Aletleri Damgası (AWI) yapılması gerekmektedir. Paketleme makinesini damgalı kullanmak istemeyen firmalar paketleme makinesinden çıkan mamullerin ağırlığını ticari damgalı bir checkweigher ile kontrol edebilirler. Bu durumda dahi paketleme makinesinin yine Tip Onay Sertifikası olmalıdır.
Tartı aletleri, sahip oldukları hassasiyet ve bu hassasiyeti koruyabildikleri süre kadar değerlidir. Tartı aletlerine yatırım yaparken Avrupa’nın saygın kurumlarından sertifikalı ve piyasada referanslı cihazların tercih edilmesi en önemli husustur. Bu şekilde üretimde standartlaşmaya daha kolay ulaşılabilir.

İkinci olarak da kesintisiz üretim yapmak imalat sektörünün temel hedeflerinden biridir. Arıza gibi nedenlerle planlanmamış bir duruş hem mamul hem de zaman ve para kaybına yol açabilir. Bu nedenle üretim süreçlerinde baştan sona kaliteli ekipman kullanımı büyük önem taşır.

Plastik ambalaj üreticileri için bağlayıcı diğer bir yönetmelik de Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğidir. İmalatçı firmaların sorumluluk göstererek geri dönüşüm tesisleriyle ortak girişimlerde bulunması hem sektörün ham madde tedarik güvenliği açısından hem de çevre kirliliği ve ham madde maliyeti açısından önemli bir girişim olabilir.
 
Periyodik muayene ve damgalama süreçlerinde üretici ile kullanıcı arasındaki sorumluluk dağılımı nasıldır?
 
Tartı Aletleri Muayene Yönetmeliği’nin net ifade ettiği şekilde üretici ürettiği ürünün ilk ticari damgası sonrasında garanti kapsamındaki işlemler haricinde sorumluluk sahibi değildir. Bununla beraber satışı yapılan tüm tartı aletlerinde müşterilerle mevzuata ilişkin bir bilgilendirme notu paylaşılır. Burada önemli olan; kullanıcıların kullandıkları ölçü cihazlarının hangi mevzuata tabi olduğu ve hangi periyotlarla zorunlu muayene gerektirdiğini öğrenmesidir.

Taşıt kantarı ve endüstriyel basküllerde periyodik damga yetkisi TSE’ye verilmiştir. Otomatik tartı aletlerinde ve küçük kapasiteli basküllerde periyodik damga yetkisi Yetkili Muayene Servislerindedir. Tartı aletlerini kullanan firmalara periyodik muayene öncesinde üretici firmalardan kalibrasyon hizmeti alarak tartı aletlerinin hassasiyetini ve dolayısıyla güvenilirliğini sağlamalarını öneririm.
 
Esit Elektronik olarak tartı aletleri mevzuatına uyum konusunda nasıl bir süreç izliyorsunuz? Ürün geliştirmeden belgelendirmeye kadar hangi adımları uyguluyor, bu alandaki yetkinliğinizi nasıl güvence altına alıyorsunuz?
 
Esit Elektronik olarak 46. Yılımızdayız ve vizyonumuz; tüm dünyaya satılabilecek inovatif, yüksek teknolojili ve kaliteli ürünler tasarlamak ve üretmektir. Geçtiğimiz yıl 71 ülkeye Türk malı ürünlerimizi ihraç etmenin gururunu yaşadık.


Türkiye’de elektronik tartının en köklü firması olduğumuzdan bugüne kadar mevzuatın şekillenmesinde ve uygulanmasında aktif rol aldık. Bu konuda Sanayi Bakanlığı, Ölçü ve Ayar Müdürlükleri ve TSE ile çalışmalarımız, eğitimlerimiz ve panellerimiz oldu.

Esit Elektronik olarak tartı aletleri mevzuatına uyum sürecimizi, ürünün fikir aşamasından sahadaki kullanımına kadar uçtan uca ve sistematik bir yapı içinde yönetiyoruz. Yani ürünleri mevzuata uydurma yerine mevzuata ve gelecekteki muhtemel geliştirmelere uygun bir tasarımla sürece başlıyoruz. Ürün geliştirme sürecine başlarken ilgili mevzuatları (NAWI, MID, 3516 sayılı kanun) tasarım girdisi olarak ele alıyoruz. Ölçüm doğruluğu, sınıf (Class III vb.), çevresel dayanım ve endüstrideki farklı kullanım senaryolarını belirliyoruz ki farklı ihtiyaçlara cevap veren bir ürün üretelim.

Prototip ürünleri her türlü çevresel etkiyle ilgili test ediyoruz ve gerçek saha koşullarında performanslarını inceliyoruz. Endüstride sürprizlere yer olmadığını bildiğimizden sağlam ve güvenilirliğin müşterilerimiz için önemini biliyoruz.

Ürün oluştuktan sonra sertifikasyon testlerine sokuyoruz ve Avrupa’nın saygın kurumlarından sertifikalandırıyoruz ve pazara sunuyoruz.
 
Önümüzdeki dönemde tartı sistemleri alanında mevzuat açısından bir değişiklik bekliyor musunuz?
 
Ülkemizde mevzuat Avrupa Birliği ile tamamen paralel ilerliyor ve güncelleniyor. Mevzuat mevcut durumuyla tartı aletlerinde son derece ilerleyen sensör ve elektronik teknolojisine uygun bir yapıda. Bununla beraber halihazırda kullanılan bazı tartı yazılımları, yazılım güvenliği ve kablosuz iletişim protokolleri konusunda mevzuatta tanımlar yetersiz. Önümüzdeki dönemde yapay zeka tabanlı yazılımların, yazılım güvenliği ihtiyacının ve kablosuz bağlantı protokollerinin daha da yaygınlaşacağını düşünürsek mevzuatın da bu özellikleri içerecek ve tüketiciyi güvence altına alacak şekilde güncellenmesi muhtemeldir.