PPWR ile AB ambalaj pazarında yeni uyum dönemi

Avrupa Birliği Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR), 12 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaya başladı. Düzenleme; gıda ile temas eden ambalajlardaki kimyasal madde kısıtlamalarından geri dönüştürülebilirlik kriterlerine, geri dönüştürülmüş içerik hedeflerinden ambalaj minimizasyonuna kadar sektörün birçok alanını yeniden şekillendiriyor.

Avrupa Birliği pazarına ürün sunan ve ihracat gerçekleştiren firmaları doğrudan ilgilendiren Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (Packaging and Packaging Waste Regulation - PPWR), ambalaj sektöründe yeni bir uyum dönemini beraberinde getiriyor.

11 Şubat 2025 tarihinde yürürlüğe giren ve 12 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaya başlayan PPWR kapsamında Avrupa Komisyonu, uygulamaya ilişkin belirsizliklerin giderilmesi amacıyla 30 Mart 2026 tarihinde Rehber Doküman ile Sıkça Sorulan Sorular dokümanlarını yayımladı. ÇEVKO Vakfı tarafından da değerlendirilen düzenlemeler, özellikle AB’ye ihracat gerçekleştiren işletmeler açısından ambalaj bileşimi, teknik dokümantasyon ve tedarik zinciri yönetimini öne çıkarıyor.

PPWR kapsamında gıda ambalajlarında PFAS kısıtlamaları

PPWR kapsamında gıda ile temas eden ambalajlarda PFAS (Per- ve Polifloroalkil Maddeler) kısıtlamaları ile Endişe Yaratan Maddelere (Substances of Concern - SoC) ilişkin hükümler önem kazanıyor.

Kısıtlamalar yalnızca ana ambalaj malzemesini değil; mürekkep, kaplama, laminasyon ve yapıştırıcı gibi ambalajın farklı bileşenlerini de kapsıyor. Bu nedenle üreticilerin ve piyasaya ürün sunan işletmelerin tedarik zincirindeki malzemeleri gözden geçirmesi, uygunluk değerlendirmeleri ile teknik dokümantasyonu güncel tutması gerekiyor.

PPWR’de ambalaj tanımını kullanım amacı belirliyor

PPWR rehberinde bir ürünün ambalaj olarak değerlendirilmesinde yalnızca ürün türünün değil, kullanım amacı ve işlevinin de dikkate alınacağı belirtiliyor. Böylece aynı ürün, farklı kullanım senaryolarında farklı şekilde değerlendirilebilecek.

Bu yaklaşım, firmaların ürün portföylerini ve pazara sundukları yardımcı unsurları PPWR kapsamı açısından yeniden incelemelerini gerekli hale getirebilir.

AB’ye ihracatta PPWR dokümantasyonu ve etiketleme

AB dışından pazara sunulan ürünlerde PPWR yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde AB’deki ithalatçılar sorumluluk taşıyor. Türkiye’den ihracat yapan firmaların ise uygunluk değerlendirmeleri, teknik belgeler ve ürün verilerini sağlayabilecek güçlü bir dokümantasyon altyapısı oluşturması önem kazanıyor.

PPWR kapsamında ayrıca ambalajların malzeme bileşimi ve uygun atık yönetimi yöntemlerine ilişkin AB genelinde ortak bir etiketleme sistemi planlanıyor. Etiketleme hükümlerinin 12 Ağustos 2028’den itibaren uygulanması öngörülse de Avrupa Komisyonu ilgili uygulama düzenlemesinde gecikme yaşanacağını açıkladı. Bu durumun uygulama takvimine de yansıması bekleniyor.

PPWR 2030 hedefleri: Geri dönüştürülebilirlik ve minimizasyon

2030’dan itibaren AB pazarına sunulan ambalajların geri dönüştürülebilirlik kriterlerini karşılaması gerekecek. Değerlendirmede yalnızca teorik uygunluk değil, mevcut toplama, ayırma ve geri dönüşüm altyapılarında etkin şekilde işlenebilmesi de dikkate alınacak.

Bu süreçte Geri Dönüşüm İçin Tasarım (Design for Recycling - DfR) yaklaşımı önem kazanırken, çok katmanlı ve ayrıştırılması güç ambalajların yeniden değerlendirilmesi gerekecek. PPWR ayrıca belirli plastik ambalajlar için 2030 ve 2040 yıllarında artacak geri dönüştürülmüş içerik hedefleri getiriyor.

Düzenleme, ambalajların ağırlık ve hacminin gerekli minimum seviyede tutulmasını da öngörüyor. Böylece firmaların ambalaj tasarımlarını hem geri dönüştürülebilirlik hem de malzeme verimliliği açısından yeniden ele alması gerekecek.

PPWR ile depozito iade sistemleri yaygınlaşacak

PPWR kapsamında belirli içecek ambalajlarında ayrı toplama oranının 2029 yılına kadar yüzde 90’a ulaştırılması hedefleniyor. Bu doğrultuda AB ülkelerinde Depozito İade Sistemlerinin (DRS) yaygınlaşması bekleniyor.

PPWR; ambalaj tasarımından malzeme seçimine, kimyasal içerikten geri dönüşüm altyapısına kadar geniş bir dönüşüm öngörüyor. AB pazarında faaliyet gösteren ve Türkiye’den AB’ye ihracat yapan firmalar açısından PFAS uyumu, teknik dokümantasyon, geri dönüştürülebilirlik ve 2030 hedeflerine hazırlık yeni uyum döneminin öncelikli başlıklarını oluşturuyor.

ÇEVKO VAKFI